Sabah altı farklı adrese altı ayrı kurye mi çağrılır?
Kadıköy'deki bir çiçekçi sabah 9 ile 11 arasında farklı semtlere altı sipariş alabiliyor: biri Fenerbahçe'de bir doğum günü kutlaması, biri Moda'da bir ofis açılışı, biri Bostancı'da bir taziye çiçeği. Bunların her biri için tek tek kurye çağırmak hem pahalı hem yavaş oluyor, çünkü kuryenin dükkana gelip paketi alması, sırada beklemesi tek başına on-on beş dakikayı buluyor.
Bunun yerine çoklu durak kurye hizmeti devreye giriyor: tek kurye dükkana geliyor, altı paketi birlikte alıyor, sonra sırayla adresleri dolaşıyor. Çiçekçi için fatura tek kalemde çıkıyor, kurye için güzergah tek tur oluyor, alıcı için de teslimat genelde beklediğinden kısa sürüyor çünkü kurye zaten o bölgede.
Rota kuryenin kafasından değil haritadan çıkıyor
Siparişler sisteme girildiğinde her adres bir nokta olarak işaretleniyor; rota bu noktaların birbirine olan coğrafi yakınlığına göre hesaplanıyor, siparişin hangi saatte alındığına göre değil. Yani saat 9.15'te gelen İçerenköy siparişi, saat 10.00'da gelen ama dükkana daha yakın bir Fenerbahçe siparişinden sonra teslim edilebiliyor.
Bir istisna var: siparişte 'saat 12'den önce ulaşmalı' gibi bir not varsa, örneğin bir doğum günü kutlamasına yetişmesi gerekiyorsa, sistem o adresi rotanın başına çekiyor, coğrafi sıralamayı bozsa bile. Kurye bu değişikliği uygulamadan görüyor, sırayı kendi başına değiştirmiyor.
Çoklu durak kurye hizmetinde her durak aynı ücrete mal olmuyor
İlk teslimat, çıkış noktasından ilk adrese kadarki mesafeye göre normal tarifeden fiyatlanıyor; sonraki her durak için eklenen ücret ise o durağın kendisinden önceki durağa olan mesafesine bakılarak hesaplanıyor, sıfırdan çağrılan bir kuryenin tam ücreti değil. Böylece Fenerbahçe'den Moda'ya iki kilometrelik bir ek durak, bağımsız çağrılan bir kuryeden belirgin ölçüde ucuza geliyor.
Durak sayısı arttıkça paket başına düşen maliyet düşüyor, ama her durağın üstüne asansöre binme, kapıcıyla konuşma, imza alma gibi birkaç dakikalık bir süre de biniyor. Bu yüzden günde onlarca gönderi çıkaran işletmeler çoklu durak planlamasını trafiğin henüz yoğunlaşmadığı sabah erken saatlere sıkıştırmayı tercih ediyor.
Sekiz durağı geçince ikinci kurye devreye giriyor
Bir turdaki durak sayısının pratik bir sınırı var; paketlerden biri Ümraniye'de biri Beylikdüzü'ndeyse tek kuryeyle tek turda bitirmek zaten mantıksızlaşıyor. Böyle durumlarda sistem siparişleri otomatik olarak ayrı bölgesel gruplara bölüyor, her gruba kendi bölgesine yakın bir kurye atanıyor.
Catering firmaları ya da zincir pastaneler gibi günde elliden fazla teslimat çıkaran işletmeler bu gruplamayı manuel de yapabiliyor; sabah hangi bölgeye kaç paket gideceği önceden bildirilirse, kurye firması o bölgeler için ayrı turlar planlayıp aynı kuryeyi gün içinde tekrar aynı semte göndermiyor.
Bir adreste alıcı yoksa tur bozulmuyor
Çoklu durak turunda bir adrese gidildiğinde alıcı kapıda yoksa kurye o paketi elinde tutup sıradaki durağa geçiyor, turun sonunda ya da arada açılan bir boşlukta tekrar deniyor. Tek paketlik bir siparişte bu bekleme süresi doğrudan ücrete yansırken, çoklu durakta kurye zaten yolda olduğu için bu bekleme çoğu zaman turun doğal akışına karışıyor.
İstisna, art arda iki-üç adreste alıcıya ulaşılamadığında ortaya çıkıyor; o zaman kurye merkezle konuşup kalan paketleri önce teslim edip sonra dönüşte mi tekrar deneyeceğine, yoksa önce dönüp mü deneyeceğine birlikte karar veriyor, çünkü elinde tuttuğu paket sayısı arttıkça çanta ya da kasa dolup diğer teslimatları geciktirebiliyor.
