Stok yoksa hastayı göndermek zorunda değilsiniz
Bir eczacı için en can sıkıcı an, elinde reçete bekleyen bir hasta varken tam da o kutunun rafta kalmamış olmasıdır. Özellikle pahalı ya da az talep edilen ilaçlarda (belirli bir tansiyon ilacının farklı dozu, nadir kullanılan bir antibiyotik) stok tutmak ekonomik değildir; eczacılar bu yüzden yıllardır birbirlerinden 'ödünç' alıp verir. Mesele her zaman aynı yerde tıkanır: ilaç bulundu ama iki eczane arasındaki mesafeyi kimin, ne kadar hızlı kat edeceği belirsizdir.
Kurye burada eczacının telefonda halihazırda yaptığı anlaşmayı fiziksel olarak tamamlayan taraf olur. Eczacı komşu eczaneyi arar, ilacın orada olduğunu teyit eder, kuryeyi çağırır; kurye kutuyu alıp 10-15 dakika içinde karşı eczaneye götürür. Hasta eczanede beklerken bu süre genelde fark edilmeyecek kadar kısa kalır.
Ecza deposunun iki seferi arasında kalan boşluk
İstanbul'daki eczanelerin büyük kısmı ilaç tedarikini günde iki sefer uğrayan ecza depolarından karşılar; sabah siparişi öğleden önce, öğleden sonra siparişi akşam saatlerine kadar gelir. Mahmutbey ve Merter çevresinde yoğunlaşan büyük depoların bu rutini genelde sorunsuz işler, ama acil bir talep iki sefer arasına denk geldiğinde eczane sabahki ya da akşamki turu beklemek istemez.
Bu durumda depo, kendi kuryesini ek bir sefer için göndermek yerine dış kurye hizmetini tercih edebilir; depo tarafı sevk irsaliyesini hazırlar, kurye depodan teslim alır ve doğrudan eczaneye götürür. Özellikle onkoloji ilaçları gibi yüksek maliyetli ürünlerde eczane bu ek kurye masrafını, ilacı elinde tutup hastayı kaybetme riskine karşı gözünü kırpmadan öder.
Kırmızı reçete bu sistemin dışında kalır
Her ilaç bu şekilde taşınamaz. Kırmızı ve yeşil reçeteye tabi narkotik ve psikotrop ilaçların eczaneler arası devrinde Sağlık Bakanlığı'nın kendi takip sistemi ve kayıt zorunluluğu vardır; bu ilaçlar sıradan bir kurye teslimiyle bir elden diğerine geçemez. Kurye hizmeti talep alırken bu ayrımı eczacıya bırakır: hangi ürünün normal yoldan, hangisinin resmi prosedürle hareket etmesi gerektiğine eczacı karar verir, kurye sadece eczacının onayladığı, serbestçe devredilebilir ürünü taşır.
Teslim anında da küçük ama önemli bir detay var: ilacı veren eczane kutuyu imza karşılığı teslim eder, çoğu zaman kendi el yazısıyla kısa bir not ya da fatura/irsaliye bırakır. Kurye bu kağıdı da ilaçla birlikte taşır; aksi halde alıcı eczane stok kaydını düzgün işleyemez.
Hangi saatte, hangi ilçede talep daha yoğun?
Talep, hastane çevresindeki eczane yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde kendini daha sık gösterir; Çapa, Göztepe, Acıbadem gibi büyük hastanelerin etrafında onlarca eczane birbirine yürüme mesafesinde sıralanır ve bu sıkışıklık aslında işi kolaylaştırır, kurye birkaç dakikada bir eczaneden diğerine geçebilir. Daha dağınık yerleşimli ilçelerde ise aynı transfer 20-25 dakikaya çıkabilir, çünkü en yakın alternatif eczane bile birkaç kilometre öteye düşebilir.
Saat olarak akşam 18.00'den sonra, depoların günlük turu bittiğinde talep eczaneler arası devreye kayar; artık depo devrede olmadığı için çözüm tamamen komşu eczanelerin birbirine açtığı kredi ve kuryenin hızına bağlı kalır. Hafta sonu da benzer bir tablo çizer, nöbetçi eczaneler arasındaki transferin tek yolu genelde budur.
