Ev yemekleri kurye hizmeti neden ayrı bir dağıtım ekibiyle değil, kuryeyle yürüyor
Üsküdar'da oturan bir ev hanımı günde on beş-yirmi kap mercimek çorbası ve etli nohut satıyor, hepsi Instagram story'sinden gelen siparişlerle doluyor; mutfaktan çıkıp kendi dağıtımını yapacak zamanı yok, eşi de gündüz işte. Bu ölçekte bir işletme ne sürekli bir dağıtım elemanı tutabilir ne de kendi aracını bu işe ayırabilir; sipariş sayısı günden güne değişiyor, bir gün on kap satılırken ertesi gün otuz kap gidebiliyor.
Bu dalgalanma yüzünden sabit maaşlı bir kurye tutmak matematik olarak tutmuyor; satıcı yalnızca siparişin çıktığı saatlerde, genelde öğle ve akşam olmak üzere günde iki dar pencerede kurye çağırıyor. Aradaki saatlerde mutfakta üretim sürüyor, kurye de başka işler alıp o pencerede geri dönüyor.
Sipariş Instagram'dan başlıyor, adres WhatsApp'tan geliyor
Satıcı sabah pişirdiği yemeği story'de paylaşıyor, kalan porsiyon sayısını da genelde fotoğrafın üstüne yazıyor; "12 porsiyon kaldı" gibi bir not, talebi anlık olarak ayarlıyor. Sipariş DM'den ya da WhatsApp'tan geliyor, müşteri adını, mahallesini ve kaç kap istediğini yazıyor; resmi bir sipariş formu ya da barkod yok, kurye firmasına da bu bilgi aynen, bazen ekran görüntüsü olarak iletiliyor.
Saat genelde 11.00 gibi kesiliyor çünkü yemek 12.00-13.30 arasında teslim edilmesi gerekiyor; bu saatten sonra gelen talepler akşam yemeğine kayıyor. Ödeme büyük ölçüde kapıda nakit ya da IBAN'a önceden havale şeklinde; kart okuyucu taşıyan kurye sayısı bu segmentte çok az olduğundan satıcılar müşteriden tutarı genelde sipariş onayı anında istiyor.
Sıcak çorba taşımada asıl risk dökülme değil ısı kaybı
Cam kavanozda giden bir mercimek çorbası, motosiklet çantasının içinde yan yatarsa kapağı ne kadar sıkı kapatılmış olursa olsun sızdırabiliyor; bu yüzden kurye kavanozları dik tutan, aralarına gazete ya da havlu sıkıştırılmış ayrı bir kutuda taşıyor. Yaz aylarında bu kutunun asıl görevi sızıntıyı önlemek, kış aylarında ise farklılaşıyor: üç-dört kap aynı kutuda gidiyorsa yemek yarım saatlik yolculukta bile ciddi ısı kaybediyor, bu yüzden bazı satıcılar kutunun içine folyo kaplı bir örtü ekliyor.
Plastik kapların çoğu mikrodalgaya girebilen türden, ama kapak contası kavanoz kadar sıkı olmadığından kurye bunları ayrıca bantlıyor; bandın kapağın kenarına sarılması gerekiyor, aksi halde müşteri kabı açarken bant izi yemeğe karışabiliyor.
Boş kavanoz ve kap, kuryenin bir sonraki turunda geri dönüyor
Çoğu ev yemekçisi kendi kavanozunu ya da camdan kabını kullanıyor, bu kaplar tek kullanımlık kutular kadar ucuz olmadığı için geri alınması gerekiyor. Satıcı müşteriden depozito istemek yerine genelde "yarın aynı kurye gelince boş kabı ona verin" diyor; kurye bir sonraki teslimat turunda aynı binaya ya da aynı sokağa uğradığında boş kapları toplayıp satıcıya geri bırakıyor.
Bu döngü yalnızca aynı mahallede tekrar sipariş veren sabit müşterilerde işliyor; tek seferlik bir siparişte kavanoz genelde geri istenmiyor, satıcı o müşteriye plastik kap kullanıyor. Mantı ya da dolma gibi birkaç günlük ömrü olan ürünlerde kap iadesi hiç gündeme gelmiyor, çünkü zaten tek kullanımlık ambalajla gönderiliyor.
Teslimat yarıçapı neden üç-dört kilometreyi aşmıyor
Bir ev mutfağının üretim kapasitesi sınırlı olduğundan satıcılar genelde kendi mahallesine ya da en fazla yürüme mesafesindeki birkaç mahalleye hizmet veriyor; Bahçelievler'de yemek satan biri Bağcılar'a sipariş kabul etse bile kurye ücreti yemeğin fiyatını katlıyor, bu da müşteriyi caydırıyor. Kadıköy'de Fenerbahçe ile Göztepe arasında çalışan bir satıcının siparişlerinin neredeyse tamamı bu iki mahalle arasında kalıyor.
Öğle siparişleri 12.00-13.30 arasında, akşam siparişleri 18.30-19.30 arasında toplu halde çıkıyor; kurye bu dar pencerede art arda beş-altı adrese uğradığı için satıcı siparişleri rastgele değil, aynı sokak ya da aynı apartman grubuna göre sıralayıp kuryeye bildiriyor. Bu sıralama yapılmazsa kurye aynı sokağa iki kez girip çıkmak zorunda kalıyor, bu da sıcak yemeğin soğumasına neden oluyor.
