Gümrük evrakı kurye sürecinde bir imza neden konteyneri limanda bırakabilir?
İthalat ihracat firmalarının çoğu evrak işini e-posta ve e-imza üzerinden yürütüyor, ama gümrük tarafında hâlâ ıslak imza ve orijinal nüsha istenen belgeler var. Menşe şahadetnamesi, konşimentonun orijinal nüshası ya da bankanın kaşelediği akreditif evrakı taranıp e-postayla gönderilince gümrük müdürlüğünde kabul edilmeyebiliyor; memur doğrudan orijinali istiyor. Bu noktada firma Levent ya da Maslak'taki ofisten değil, antreponun veya liman gümrük şubesinin kapısından çözüm arıyor.
Bir konteynerin limanda bir gün fazladan beklemesinin maliyeti — demuraj — yüke göre günlük 50 ila 300 dolar arasında değişebiliyor; otuz kırk konteynerlik bir ithalatta bu rakam hızla büyüyor. Tek bir evrakın saatinde yetişmesi, bu yüzden sonraki bir haftanın akışını belirliyor.
Hangi belge, hangi gümrük müdürlüğüne gidiyor?
Ambarlı Liman Başkanlığı'na bağlı gümrük müdürlükleri konteyner yükleri için, Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğü daha çok Anadolu yakasından yapılan ihracat işlemleri için, İstanbul Havalimanı Gümrük Müdürlüğü ise hava kargo gönderileri için devreye giriyor. Aynı firmanın bir hafta içinde hem Ambarlı'ya konteyner evrakı hem havalimanına numune sevkiyatı evrakı yetiştirmesi gerekebiliyor; iki nokta arası kuş uçuşu kırk kilometreyi geçiyor.
Gümrük müşavirlik ofisleri genelde bu iki noktanın ortasında, Karaköy ve Fındıklı çevresinde eski liman binalarının bulunduğu sokaklarda yoğunlaşmış durumda. Müşavir ofisinde hazırlanan beyanname ve ekli belgeler imzalandıktan sonra doğrudan ilgili gümrük müdürlüğüne kurye ile gönderiliyor; aradaki mesafe otuz-kırk dakikalık bir sürüş demek, ama evrak gümrük mesai saatinin — 08.30-17.30 — dışında kalırsa iş ertesi güne kalıyor.
Kurye burada normal bir evrak teslimatından neden farklı çalışıyor?
Gümrük evrakı taşıyan kurye, genellikle teslim ettiği belgenin hangi dosyaya ait olduğunu, kaç sayfa olduğunu ve zarfın açılıp açılmadığını kontrol eden bir teslim tutanağı imzalatmak zorunda. Bazı firmalar ayrıca kuryenin gümrük müdürlüğü girişindeki danışmaya belgeyi hangi memura teslim ettiğini not ettirmesini istiyor, çünkü bir beyannamenin yanlış masaya bırakılması işlemin günler sürmesine yol açabiliyor.
Antrepo çıkışı yapılacak bir malın gümrük vergisi dekontu bankadan geldiği anda kuryeye ulaştırılması gerekiyor; dekont bir saat gecikirse malın o günkü gümrük çıkış sırası kaçabiliyor ve antrepoda bir gün daha depolama ücreti işliyor.
İhracatta baskı ters yönden geliyor: kesim saati
İhracatta durum tam tersi yönde işliyor: geminin ya da uçağın yükleme kesim saati geçtiğinde mal o seferi kaçırıyor. Ambarlı'dan kalkacak bir gemi için kesim saati genellikle sevkiyattan on iki-on sekiz saat önce; bu süre içinde ihracat beyannamesi, çeki listesi ve ATR ya da EUR.1 dolaşım belgesi gümrüğe ulaşmazsa ihracatçı firma bir sonraki sefere, yani çoğu zaman bir hafta sonrasına kalıyor.
Bu yüzden ihracatın yoğunlaştığı dönemlerde — özellikle tekstil sektöründe sezon başlarında — bazı firmalar kuryeyi gün boyunca müşavir ofisiyle gümrük müdürlüğü arasında sabit bir mekik seferinde tutuyor, tek seferlik çağrı yerine saatlik bir rotayı önceden planlıyor.
Firmalar bu taşımayı düzenli bir hizmete nasıl dönüştürüyor?
Düzenli ithalat ihracat yapan firmaların çoğu, gümrük evrakı taşımacılığını kurumsal kurye hesabına bağlıyor; böylece her seferinde ayrı sipariş açmak yerine aynı güzergah için önceden tanımlı bir talimat kullanılıyor. Sevkiyat yoğunluğu yüksek firmalarda haftanın belirli günleri — genellikle gemilerin Ambarlı'dan kalkış tarihlerine denk gelen salı ve perşembe sabahları — için erken saatte sabit bir kurye talebi oluşturuluyor.
