Toptan sebze meyve taşımacılığı gün doğmadan başlar
Bayrampaşa Hal'inde toptan satış gece yarısından sonra hareketlenir; çoğu komisyoncu tezgahını 02.00-03.00 arasında açar, asıl yoğunluk ise 04.00 ile 06.00 arasında yaşanır. Bir manav ya da restoran sahibi o saatte kendi aracıyla hale gidip kasaları toplayıp dönebilir, ama her işletmenin gece yarısı aracını ve şoförünü hazır tutması mümkün değil; işte bu noktada kurye devreye giriyor.
Komisyoncudan alınan ürün, aynı gece ya da sabahın ilk saatlerinde teslim alınıp doğrudan işletmenin adresine götürülür. Fatih'teki bir manav için bu süre genellikle 30-40 dakikayı geçmez; Kadıköy ya da Ataşehir gibi Anadolu yakasına geçecek bir sevkiyatta ise köprü trafiğinin henüz başlamadığı bu saat dilimi aslında bir avantaja dönüşür.
Kasa ağırlığı desi değil, kilogram üzerinden hesaplanır
Standart kurye gönderilerinde fiyatlandırma genellikle desiye (hacme) dayanır, hal çıkışlı sebze meyve taşımacılığında ise durum tersine döner: bir domates kasası 18-20 kilogram, bir karpuz kasası kolayca 25 kiloyu bulabilir, hacim küçük olsa da ağırlık yüksektir. Bu yüzden fiyat kasa sayısı ve toplam kilogram üzerinden belirlenir, araç da buna göre seçilir.
Bir seferde 15-20 kasa taşınacaksa moto kurye yetmez, en az kapalı kasa bir panelvan gerekir. Salatalık, marul gibi hassas ürünlerde kasaların üst üste fazla istiflenmemesi de ayrıca talep edilebilir; alt kasalardaki ürün aksi halde ezilme riskiyle karşı karşıya kalır.
Yapraklı sebzede soğuk önlemi var, meyvede darbe riski var
Marul, roka, maydanoz gibi yapraklı ürünler sıcakta hızla solar; yaz aylarında bazı manavlar bu kasalar için araçta buz kalıbı ya da soğutuculu bölme talep ediyor. Patates, soğan, kabak gibi dayanıklı sebzelerde bu önlem gereksiz, kasa açık kasa bir araçla da taşınabilir.
Meyve tarafında asıl risk soğuk değil darbe: şeftali, kayısı gibi yumuşak meyvelerde kasanın yolda sarsılmaması, frenlemelerin sert yapılmaması gerekir. Bu yüzden hal çıkışlı sevkiyatlarda deneyimli sürücü tercih etmek, ürünün tezgaha ezik girmesinin önüne geçer.
Manav günde bir kez alır, restoran mutfağı iki kez isteyebilir
Küçük bir manav genellikle günde tek seferde haldeki tüm ihtiyacını karşılar ve akşama kadar o stokla devam eder. Yoğun çalışan bir restoran mutfağı ise, özellikle yaz aylarında akşam servisi öncesi ikinci bir sevkiyat isteyebilir; sabah alınan yeşillik akşama kadar tazeliğini kaybetmiş olabilir.
Aynı sabah birden fazla işletmeye teslimat yapılacaksa, hal içindeki farklı komisyoncu noktalarından toplama sırası ve sonrasındaki şehir içi teslimat rotası önceden planlanır; aksi halde hem hal içi dolaşım hem de teslimat süresi gereksiz yere uzar.
Esnaf kepenk açmadan ürün rafta olmalı
Mahalle manavları genelde 07.30-08.00 arasında kepenk açar; o saatte tezgahta meyve sebze yoksa günün ilk müşterisi boş eliyle geri döner. Bu nedenle hal çıkışlı kurye sevkiyatlarında teslimat saati kesin bir taahhüt olarak verilir, gecikme durumunda esnafın günlük cirosu doğrudan etkilenir.
Trafiğin henüz oluşmadığı 05.00-07.00 aralığı bu işler için neredeyse ideal bir pencere; aynı sevkiyat saat 08.00'den sonra yapılmaya kalkılsaydı hem hal çıkışındaki araç yoğunluğu hem de şehir trafiği süreyi en az iki katına çıkarırdı.
