Mikro depoda talep neden aniden taşıyor
150-200 metrekarelik bir mikro depo normal bir akşamda saatte 12-15 sipariş karşılayacak şekilde planlanır; depoda sabit çalışan 3-4 kurye bu yükü sorunsuz döner. Yağmur başladığı, bir maç uzatmaya gittiği ya da uygulama anlık bir kampanya bildirimi gönderdiği akşamlarda bu sayı yarım saat içinde 35-40'a çıkabiliyor; depodaki kuryeler zaten yolda olduğu için yeni gelen siparişler sıraya giriyor.
Platform tarafında bu durum müşteriye 'gecikme' olarak görünmesin diye hızlı çözülmesi gereken bir sorun. 10 dakika vaadiyle açılan bir sipariş 35-40 dakikaya uzadığında müşteri şikayeti ve iade talebi artıyor; bu yüzden deponun sabit ekibi yetmediği anda dışarıdan ek kurye kapasitesi aranmaya başlıyor.
Yedek kurye ağı nasıl devreye giriyor
Çoğu mikro depo operatörü bu taşmaları tek tek telefonla çözmek yerine, önceden anlaşmalı bir kurye firmasının sistemine bağlanıyor. Depo sorumlusu uygulamadan 'Kadıköy Caddebostan bölgesinde 20 dakika için 3 ek kurye' şeklinde bir talep düşürdüğünde, o bölgede o an müsait olan kuryelere bildirim gidiyor; en yakın olan kabul edip deponun önüne geliyor.
Bu bağlantı genelde bir defalık acil çağrı değil, aylar öncesinden kurulmuş bir kapasite anlaşması oluyor. Depo işletmecisi haftanın hangi gün ve saatlerinde taşma riskinin yüksek olduğunu (cuma-cumartesi akşamları, yağmurlu günler, belirli maç günleri) kurye firmasına önceden bildiriyor, firma da o saat dilimlerinde bölgede fazladan kurye bulundurmaya çalışıyor.
Depoya giren kurye standart bir siparişten farklı çalışıyor
Normal bir kurye siparişinde kurye tek bir paketi alıp tek bir adrese gider. Mikro depo desteğinde durum tersine dönüyor: kurye depoya gidiyor, orada paketleme bandında hazırlanmış 3-4 poşeti art arda alıyor, depo görevlisi poşetleri adrese göre gruplandırıp kuryeye teslim ediyor. Kurye, listesindeki adresleri kendi bildiği sokak sırasına göre düzenleyip tek turda bitiriyor.
Bu noktada kuryenin bölgeyi tanıması normal siparişten daha fazla fark ediyor; Göztepe sırtlarındaki tek yönlü sokakları ya da Fenerbahçe'deki apartman numaralandırmasının karıştığı siteleri bilen bir kurye, aynı dört teslimatı 18 dakikada bitirirken bölgeye yabancı biri 30 dakikayı bulabiliyor. Bu yüzden depo operatörleri zamanla aynı bölgeden gelen yedek kuryeleri tercih etmeye başlıyor.
Ücretlendirme teslimat başına değil, saatlik dilime göre kuruluyor
Bireysel bir kurye siparişinde ücret mesafeye göre hesaplanırken, mikro depo desteğinde taraflar genelde sabit bir 'teslimat başı' tutar üzerinde anlaşıyor; bu tutar depo ile kurye firması arasında aylık mutabakatla belirleniyor ve tek faturada toplanıyor. 18.00-21.00 arası gibi yoğun dilimlerde bu tutara önceden belirlenmiş bir çarpan uygulanıyor, böylece yedek kurye çağrısının pahalı bir acil durum değil, planlanabilir bir maliyet kalemi haline gelmesi sağlanıyor.
Depo tarafı için asıl avantaj, kendi bünyesinde fazladan kurye istihdam etmeden -ki boş saatlerde bu kuryeler maliyet olarak kalır- sadece talebin gerçekten taştığı dakikalarda ek kapasiteye erişebilmesi. Bir akşam hiç taşma olmazsa ödenen tutar sıfıra yakın kalıyor, bu da modeli sabit kadro genişletmekten daha ucuz hale getiriyor.
Bu model hangi bölgelerde daha sık işliyor
Mikro depo yoğunluğu İstanbul'da eşit dağılmıyor; Kadıköy, Beşiktaş, Şişli ve Levent gibi nüfus yoğunluğu ve apartman sayısı yüksek bölgelerde aynı 1,5 kilometrelik yarıçap içinde birden fazla depo bulunabiliyor. Bu bölgelerde trafik sıkışık olduğu için kurye firmaları yedek destek olarak çoğu zaman motosikletli değil bisikletli ya da yaya kurye öneriyor; dar sokaklarda ve sitelerin giriş katlarında bu araçlar motora göre daha hızlı hareket edebiliyor.
Daha düşük nüfus yoğunluğuna sahip ilçelerde ise mikro depo sayısı azaldığı için taşma riski de görece düşük kalıyor; buralarda depo işletmecileri yedek kurye anlaşmasını sadece yılbaşı, bayram arifesi gibi birkaç günle sınırlı tutmayı tercih ediyor.
