İkitelli OSB'de adres GPS'te değil kuryenin hafızasında
İkitelli Organize Sanayi Bölgesi'nin blok-parsel sistemi dışarıdan gelen için anlaşılması zor bir düzen; aynı harfle başlayan iki blok birbirinden yüz metre uzakta olabiliyor, bloğun içinde de onlarca kapı art arda sıralanıyor. Navigasyon uygulaması genelde bloğun girişine kadar götürüyor, oradan hangi kapının hangi atölyeye ait olduğunu bulmak kuryenin işine kalıyor.
Bölgeyi ilk kez gezen bir kurye tek bir teslimatı on dakika değil yarım saatte tamamlayabiliyor; güvenlik kulübesindeki görevliye sorup blok içinde birkaç tur atmak zorunda kalıyor. Düzenli iş yapan atölyeler bu yüzden her seferinde farklı kurye değil, bölgeyi ezbere bilen sabit bir kuryeyle çalışmayı tercih ediyor; aynı kurye haftada üç dört kez aynı blokları dolaştığı için hangi atölyenin hangi saatte kapalı olduğunu da öğreniyor.
Numune ve kalıp teslim edilirken imza isteniyor
Bir tekstil atölyesinden diğerine giden kumaş numunesi ya da bir plastik enjeksiyon atölyesinin elden ödünç verdiği kalıp, sıradan bir koli gibi görülmüyor; çoğu zaman üretimde kullanılan tek kopya olduğu için kaybolması ya da hasar görmesi günlerce üretimi durdurabiliyor. Bu yüzden atölyeler kuryeden teslim alırken imza istiyor, bazıları kendi matbu tutanağını dolduruyor.
Kalıp özellikle ağır ve kırılgan olabiliyor; metal kalıp motosikletin arka çantasına sığmadığında atölye kendi aracını ya da kamyonet kullanan bir kuryeyi tercih ediyor. Numune bu kadar hassas olmadığında tek bir kurye bir turda beş altı atölyeye uğrayıp küçük paketleri sırayla bırakabiliyor, çünkü bloklar arası mesafe çoğunlukla yürüme mesafesinde kalıyor.
TIR trafiği yüzünden sabah 07.00-09.00 arası motor zor giriyor
İkitelli OSB'nin ana caddeleri sabah saatlerinde malzeme boşaltan TIR ve kamyonlarla tıkanıyor; büyük araçlar yükleme rampasına sığmadığında yol kenarına park edip çalışıyor, bu da iki şeritli bir sokağı tek şeride düşürüyor. Moto kurye bu saatlerde arabayla değil bazen motoru kaldırımın kenarına çekip yürüyerek ilerlemek zorunda kalıyor.
Öğle arası da benzer bir darboğaz yaratıyor; birçok atölye 12.30-13.00 arasında kapıyı kilitleyip personeli çıkarıyor, bu saatte gelen kurye kapının önünde bekliyor ya da teslimatı 13.00'den sonraya kaydırıyor. Deneyimli kuryeler bu yüzden İkitelli rotasını günün ilk saatine ya da öğleden sonraya göre planlıyor, 09.00-12.00 arasını tercih ediyor.
Üretim hattı durduğunda dakikalar fiyattan daha önemli hale geliyor
Bir CNC tezgahının parçası kırıldığında ya da bir enjeksiyon makinesinin contası patladığında hat tamamen duruyor; atölye sahibi bu durumda aynı blok içindeki ya da iki sokak ötedeki tedarikçiden parçayı en hızlı şekilde getirmesi için kurye çağırıyor. Mesafe genelde beş yüz metreyi geçmiyor ama her dakika üretim kaybı anlamına geldiği için fiyat mesafeye göre değil aciliyete göre belirleniyor.
Bu tür çağrılarda kurye parçayı alıp teslim ettiğinde iş bitmiyor; bazı atölye sahipleri parçanın doğru olduğunu telefonla teyit etmek istiyor, kurye bu yüzden bazen parçanın fotoğrafını çekip gönderiyor, onay geldikten sonra teslime devam ediyor. Yanlış parça taşınırsa aynı kurye birkaç dakika içinde geri dönüp değişimi yapmak zorunda kalabiliyor.
Haftalık sabit anlaşma, günlük tekil çağrıdan farklı işliyor
İkitelli'de düzenli üretim yapan bir atölye günde iki üç kez farklı tedarikçiye evrak, numune ya da küçük parça göndermek isteyebiliyor; bu sıklıkta her seferinde ayrı kurye çağırmak yerine haftalık ya da aylık sabit anlaşma yapmak daha ucuza geliyor. Anlaşmalı kurye sabah belirli bir saatte bölgeye giriyor, gün içinde atölyenin anlık taleplerini telefonla alıp sırayla tamamlıyor.
Tekil çağrıda ise fiyat her sefer ayrı hesaplanıyor, atölye o gün bir defalık bir ihtiyaç için arıyor ve kurye başka bir işten bölgeye yönleniyor. İki sistem arasındaki fark asıl olarak önceliklendirmede ortaya çıkıyor; sabit anlaşmalı atölyenin talebi genelde kuyrukta öne alınıyor, çünkü kurye zaten o gün bölgede sabit bir tur yapmayı planlamış oluyor.
