Zam akaryakıttan mı geliyor, yoksa başka kalemlerden mi?
Akaryakıt fiyatları her arttığında müşteri tarafında aynı soru dönüyor: kurye ücreti de mi artacak. Oysa yakıt, tarifenin tek ya da en büyük kalemi değil; benzinli motoru olan bir kuryenin günlük 100-130 kilometrelik rotasında yakıt payı toplam maliyetin dörtte birine, en fazla üçte birine denk geliyor. Geri kalanı kurye başına ödenen sefer ücreti, araç bakımı ve lastik değişimi, sigorta ve çağrı/sipariş sisteminin işletme giderinden oluşuyor.
Bu yüzden akaryakıta gelen %10'luk bir zam, tarifeye birebir %10 olarak yansımıyor; o oran önce yakıt kaleminin toplam maliyet içindeki ağırlığıyla çarpılıyor. Pratikte bu, benzine gelen büyük bir artışın bile tarifede birkaç puanlık bir harekete karşılık gelmesi anlamına geliyor; müşterinin algısıyla faturadaki gerçek fark genelde birbirini tutmuyor.
Kurye ücretlerine zam ne sıklıkla, nasıl duyuruluyor?
Tarife her hafta değil, üç ayda bir ya da piyasada birikmiş bir maliyet artışı belirli bir eşiği geçtiğinde gözden geçiriliyor. Asıl büyük hareket genelde Ocak ayında geliyor; asgari ücret güncellemesi kurye başına ödenen baz sefer ücretini doğrudan etkilediği için, yıl içindeki herhangi bir akaryakıt dalgalanmasından daha büyük bir tarife değişikliğine yol açabiliyor.
Yeni fiyat sipariş formunda görünen anlık tutara yansıyor; müşteri siparişi onayladığı anda o fiyat sabitleniyor ve kurye yoldayken ya da teslimat sırasında ek bir güncelleme yapılmıyor. Yani zam, zaten yolda olan bir gönderiyi değil, o andan sonra oluşturulacak siparişleri kapsıyor.
Kurumsal sözleşmede fiyat kaç ay sabit kalıyor?
Düzenli hacim gönderen e-ticaret firmaları ve kurumsal hesaplar genelde 3 veya 6 aylık bir dönem için sabit birim fiyat üzerinden anlaşıyor; bu süre boyunca akaryakıt ne kadar dalgalanırsa dalgalansın sözleşmedeki fiyat değişmiyor. Bu, kurumsal müşteriye bütçe tarafında öngörülebilirlik sağlarken riski bir süreliğine şirkete yüklüyor; akaryakıtta sert bir artış olursa bu fark dönem sonuna kadar şirket tarafından karşılanıyor.
Dönem bittiğinde yeni fiyat, geçen süredeki maliyet artışı ve gönderi hacmi birlikte değerlendirilerek belirleniyor; aylık sipariş sayısı yüksek olan müşteri genelde oransal bir iskonto korurken, hacmi düşen hesaplarda yeni dönem fiyatı standart tarifeye daha yakın çıkabiliyor.
Elektrikli filo zam baskısını azaltıyor ama tamamen ortadan kaldırmıyor
Beyoğlu, Şişli ve Kadıköy gibi kısa mesafeli yoğun bölgelerde filonun büyük kısmı elektrikli moped olduğu için, bu bölgelerdeki teslimatların maliyeti akaryakıt fiyatından bağımsız kalıyor ve zam dönemlerinde göreli olarak daha az hareket ediyor. Şile, Silivri ya da Çatalca gibi uzun mesafeli ve menzilin yetmediği bölgelerde ise filo hâlâ benzinli araçlara bağlı, bu yüzden akaryakıt zammı buradaki fiyatları orantısız şekilde daha çok etkiliyor.
Elektrikli tarafta yakıt maliyeti yerine batarya değişimi ve amortismanı devreye giriyor; bu kalem akaryakıttaki gibi günlük dalgalanmıyor ama belirli bir kullanım süresi sonunda toplu bir maliyete dönüşüyor. Sonuçta zam baskısı ortadan kalkmıyor, sadece bölgeye ve araç tipine göre farklı bir kalemin üzerine biniyor.
