Sahaflar birbirine neden kitap gönderir?
Bir müşteri Sahaflar Çarşısı'ndaki dükkana belirli bir baskıyı, örneğin eski harfli bir Divan edebiyatı kitabını sorduğunda, dükkan sahibi rafında yoksa genelde telefonu eline alıp iki sokak ötedeki ya da Kadıköy'deki bir meslektaşını arar. O kitap orada varsa müşteri beklerken kurye devreye girer: Beyazıt'tan Kadıköy'e ya da tersine, tek bir kitap için 40-50 dakikalık bir moto kurye yolculuğu başlar. Kadıköy'deki ikinci el kitapçıların yoğunlaştığı Akmar Pasajı ve Serasker Caddesi çevresi, Beyazıt'taki sahaflarla bu şekilde günde birkaç kez kurye trafiğiyle bağlanır.
Bir diğer kaynak da ev tahliyeleridir. Vefat eden birinin kütüphanesi toptan bir sahafa satıldığında, kutular genelde 200-300 kitabı birden kapsar ve bu kitaplar tek bir dükkanın uzmanlık alanına girmez. Hukuk kitaplarını bir sahaf, eski dergi koleksiyonlarını başka biri, roman ve şiiri üçüncü bir dükkan alır; aynı kutudan çıkan kitaplar o gün içinde kurye eliyle üç farklı adrese bölüşülür.
Kitap ve plak kurye teslimatında paketleme neden ayrı ele alınır?
Ağır ciltli ansiklopedi takımları ya da eski gazete ciltleri standart bir koliye konduğunda kutu hızla 15-20 kiloyu bulur; bu ağırlıkta bir kutunun tutamakları elde taşırken yırtılabildiği için kurye genelde kutuyu doğrudan arabaya ya da moto sandığına koyar, elde uzun mesafe taşımaz. Nemden bükülmüş ya da ciltsiz kalmış eski kitaplarda ise sayfaların birbirine yapışmaması için kitap önce ince bir kraft kağıda sarılır, üzerine ayrıca bir bant atılmaz.
Plak farklı bir mantıkla taşınır: hiçbir zaman düz yatırılıp üst üste istiflenmez, çünkü ağırlık altında vinil zamanla eğrilir. Her plak dik durabileceği bir kutuya, mukavva bir ayırıcıyla desteklenerek konur; kapağı yırtık ya da gevşek olan plaklar iç astarı değiştirilmeden gönderilmez, çünkü yolda kapaktan çıkıp çizilme riski taşır. Moto kurye çantasında başka bir paketin altında kalırsa köşeleri ezilebildiği için plak siparişi genelde tek başına ya da en üstte taşınır.
Yaz sıcağında plak teslimatı neden ayrı bir mesele?
Vinil plak 35-40 derecenin üzerinde yumuşamaya başlar ve bu sıcaklığa bir moto kuryenin siyah plastik sandığı öğle güneşinde kolayca ulaşır. Temmuz-Ağustos aylarında öğlen 12.00-16.00 arası verilen plak siparişlerinde kurye firmaları çoğunlukla araçlı kuryeyi tercih eder, plak arka koltukta düz ve gölgede tutulur; moto kurye tercih edildiğinde ise teslimat mümkünse sabah erken ya da akşamüzeri saatlere kaydırılır.
Kışın bu risk ortadan kalkar ama nem bu kez devreye girer; yağmurlu günlerde plağın kağıt iç astarı ıslanırsa yüzeyde kalıcı leke bırakabilir, bu yüzden yağışlı havada plak her zaman naylon bir torbaya ikinci kez sarılarak dışarı çıkarılır.
Sahaf günlerinde sipariş neden birden artar, saat neden belirleyici olur?
Beyazıt'ta ayın belirli bir Pazar günü kurulan sahaf pazarında hem meraklı koleksiyoncular hem de dükkan sahipleri aynı anda alışveriş yapar; bu günlerde bir sahaf, pazardan topladığı kitapları akşam kendi dükkanına taşımak için birkaç ayrı kurye siparişi birden verir. Sahaflar Çarşısı'nın kapıları saat 18.00'de kapandığı için bu saatten sonra gelecek bir teslimat kabul görmez; kurye firması bu yüzden çarşı içi siparişlerde genelde 17.00'den sonra sipariş almayı bırakır ya da ertesi güne devreder.
Düzenli çalışan sahaf dükkanları tek seferlik sipariş yerine aylık kurumsal hesap açtırmayı tercih eder, çünkü günde üç dört kez aynı hat üzerinde (Beyazıt-Kadıköy, Beyazıt-Üsküdar) gönderim yapan bir dükkan için her seferinde ayrı ödeme yapmak yerine ay sonunda tek fatura almak hem muhasebeyi hem de kasayı kolaylaştırır.
