Şehirlerarası kurye ne zaman devreye giriyor?
Kamu İhale Kurumu'nun EKAP sistemine saat 10.00'a kadar yüklenmesi gereken bir teklif dosyasının ıslak imzalı aslı aynı gün Ankara'daki idareye de ulaşmak zorundaysa, standart kargonun '1-2 iş günü içinde teslim' sözü hiçbir işe yaramaz. İstanbul'daki bir hukuk bürosundan Ankara'daki bir mahkemeye gönderilen temyiz dilekçesi son gün akşamına kalmışsa, dosya kargonun dağıtım merkezleri arasında geçirdiği belirsiz süreyi kaldıramaz; o gün elden teslim edilmek zorundadır.
Benzer bir aciliyet sanayide de yaşanıyor. Bursa'daki bir otomotiv fabrikasında üretim hattı eksik bir parça yüzünden durduğunda, İstanbul'daki tedarikçiden en hızlı çıkışı yakalamak saatlik üretim kaybından çok daha ucuza geliyor; böyle durumlarda devreye giren çözüm şehirlerarası kuryedir, çünkü parçanın kargo dağıtım ağındaki aktarma sırasını beklemesi bu ihtiyaca uymuyor.
Süreç neden kargodan tamamen farklı işliyor
Standart kargoda gönderi önce bölge dağıtım merkezine gider, oradan şehirlerarası ana hatta yüklenir, varış şehrindeki merkeze ulaştığında ayrıştırılır ve son olarak o bölgenin dağıtım kuryesine geçer; zincirin her halkası birkaç saatlik bekleme ekler. Şehirlerarası kuryede ise tek bir araç ve tek bir şoför gönderiyi çıkış adresinden alıp doğrudan hedef adrese taşır; aradaki hiçbir noktada paket elden ele geçmez.
Araç yola çıktığı andan itibaren başka bir işe girmez, o gönderiye tahsis edilmiş gibi çalışır. Pendik'ten TEM otoyoluna çıkan bir araç saat 06.00'da harekete geçerse İstanbul içi sabah trafiğinin büyük kısmını henüz oluşmadan geride bırakır; aynı araç saat 08.00'de çıksa Kartal-Pendik hattında kaybedeceği 40-50 dakika, Ankara'ya varış saatini doğrudan geciktirir.
Fiyat nasıl hesaplanıyor?
Ücretin büyük kısmı kat edilen mesafeye göre belirlenir ama tek değişken bu değil. Otoyol ve köprü geçiş ücretleri -1915 Çanakkale Köprüsü üzerinden geçen bir İzmir seferinde ya da Osmangazi Köprüsü'nden geçen bir Bursa seferinde- doğrudan faturaya eklenir; bu tutarlar şehir içi bir gönderide hiç karşılaşılmayan bir maliyet kalemidir.
Dönüş yolculuğu da fiyatın bir parçasıdır. Araç Ankara'ya gidip boş dönecekse şoförün ve aracın o günkü mesaisi tek bir gönderiye ayrılmış sayılır. Dönüşte Ankara'dan İstanbul'a taşınacak başka bir evrak ya da numune varsa iki taraf da maliyeti paylaştığı için fiyat genellikle yüzde 20-30 daha düşük çıkar.
Hangi şehre ne kadar sürede gidiliyor?
İstanbul-Ankara hattı düz gidişte 450 kilometre civarında olup trafiksiz bir günde 5-5,5 saat sürer; Bolu Dağı Tüneli'nde yaşanan bir kaza ya da kar nedeniyle kapanma bu süreyi kolayca 7-8 saate çıkarabilir. Osmangazi Köprüsü'nden geçen İstanbul-Bursa hattı güzergahın en kısası sayılır, köprü trafiği normalken 1,5-2 saat yeterli olur. İzmir'e otoyoldan gidiş yaklaşık 480 kilometre olup 5 saat civarında tamamlanırken, Eskişehir'e çıkan bir sefer 3-3,5 saatte biter.
Bu sürelere her zaman bir pay eklenmesi gerekir, çünkü hava koşulları şehirlerarası güzergahlarda şehir içinden çok daha belirleyicidir. Kasım-mart arasında Bolu geçişinde kar ve sis ihtimali yüksek olduğundan, o aylarda verilen süre tahminleri genelde 1-2 saatlik bir tampon içerir; bu tamponu dikkate almayan bir gönderici, ihale saatine on dakika kala telefonla 'nerede kaldı' diye aramak zorunda kalabilir.
Sipariş verirken nelere dikkat etmeli?
İhale ya da mahkeme süresi gibi kesin bir saat varsa, o saatten en az 6-7 saat önce sipariş oluşturulmalı; aracın şehir dışına çıkışı, güzergah ve olası trafik için bu süre gerçek bir pay bırakır. Son dakikada verilen bir siparişte uygun araç bulunsa bile, yolun kendisi artık geri alınamaz bir değişken haline gelir.
Evrak için su geçirmez bir dosya ya da zarf, numune için darbeye karşı sabitleme şart; araç tek bir gönderiye ayrılmış olsa da yol boyunca frenleme, kasis ve şerit değişimi paketin içindekini sarsar. Teslimat tamamlandığında alıcının imzası ya da fotoğrafı anında göndericiye iletilmeli, çünkü şehirler arası bir mesafede göndericinin teslimatı başka türlü doğrulama şansı yok.
