İnsülin neden eczane rafından değil kurye çantasından geliyor
Bahçelievler'de oturan bir diyabet hastası her ay aynı markayı, aynı dozu arıyor; mahalle eczanesinde o kalem bazen tükenmiş oluyor, bir sonraki sevkiyat da iki üç gün sonra geliyor. Eczacı böyle bir durumda hastayı boş çevirmek yerine bölgedeki başka bir eczaneyi arayıp ilacın orada olup olmadığını soruyor, varsa kuryeyi gönderiyor. Hasta kendisi gidip gelmek zorunda kalmıyor, otobüse binip eczane eczane dolaşmıyor.
Kargo burada işe yaramıyor, çünkü bir kargo paketi dağıtım merkezinde ortalama bir gün bekliyor ve o bekleme süresinde sıcaklığı kimse kontrol etmiyor. Kurye ise ilacı eczanenin buzdolabından alıp otuz kırk dakika içinde hastanın elindeki buzdolabına teslim ediyor; aradaki fark sadece hız değil, ilacın bozulmadan ulaşıp ulaşmaması.
Soğuk zincir çantada 2-8 derece nasıl sabit tutuluyor
İnsülin dondurulursa yapısı bozulur ve bir daha eski haline dönmez, görünüşte hiçbir değişiklik olmasa da etkisini büsbütün kaybedebilir. Bu yüzden kurye çantasına konan soğutucu akü doğrudan dondurucudan çıkmış buz kalıbı değil, önceden buzdolabında dört beş derece civarına ayarlanmış jel akü oluyor; bu akü hem soğuğu tutuyor hem de ilacı dondurma riski taşımıyor.
Kadıköy'den Üsküdar'a kırk dakikalık bir teslimatta jel akü sıcaklığı rahatlıkla koruyor, ama yaz ortasında trafiğe sıkışıp bu süre bir saati geçerse eczacı ikinci bir akü ekliyor ya da teslimatı önceliklendirip kuryeyi diğer duraklardan önce o adrese yönlendiriyor.
Biyolojik tedaviler de aynı kurala tabi
Sadece insülin değil, romatoid artrit ya da psöriyazis tedavisinde kullanılan iğne şeklindeki biyolojik ilaçlar da aynı hassasiyeti istiyor; bu ilaçlar genelde özel eczanelerden ya da hastane eczanelerinden temin ediliyor ve fiyatları yüksek olduğu için tek bir kutunun bozulması hem hasta hem de SGK için ciddi bir kayıp anlamına geliyor.
Bu tedavileri her ay düzenli kullanan hastalar için bazı eczaneler sabit bir teslimat günü belirliyor; ayın ilk haftası aynı kurye aynı adrese gidiyor, hasta artık eczaneyi aramıyor, eczane zaten ne zaman geleceğini biliyor çünkü reçete süresi dolmadan yeni kutu hazırlanmış oluyor.
Teslim anında kimlik kontrolü eczanedeki kadar sıkı
Reçeteli bir ilaç söz konusu olduğunda kurye kapıda sadece paketi uzatıp gitmiyor; teslim alan kişinin adı reçete sahibiyle uyuşuyor mu, değilse yakını mı diye soruyor, bazı durumlarda kimlik görmek istiyor. Bu kontrol kuryenin kendi kararı değil, eczanenin talimatı; ilaç yanlış kişiye teslim edilirse sorumluluk eczaneye dönüyor.
Akü yumuşamış halde teslim anına gelinmişse kurye bunu gizlemiyor, hem kendi merkezine hem teslim alan kişiye bildiriyor; soğuk zincir aralığının ne kadar aşıldığı net değilse eczane o kutunun kullanılmaması gerektiğini söyleyip yenisini gönderiyor. Bir kutu insülinin fiyatı göz önüne alındığında bu küçük uyarı, hem hastanın hem eczanenin elini rahatlatan bir adım oluyor.
